تاریخچه آرامگاه حافظ شيرازي:
پس از درگذشت شمس الدین محمد، خواجه حافظ شیرازی (در سال 792 یا 791 ه.ق)، پیکر وی در خاک باغ مصلی، که ماوا و محل گشت و تفرج او بود، در زیر سایه سرو روانی به خاک سپرده شد.65سال پس از وفات او یعنی در سال 856 هجری در زمان حکمرانی میرزا ابوالقاسم گورکانی، شمس الدین محمد یغمایی که استاد و وزیر حکمران نام برده بود، بر فراز گور حافظ عمارتی گنبدی شکل بنا کرد و جلوی آن حوض بزرگی ساخت که از آب رکن آباد پر میشد.این بنا ر زمان سلطنت شاه عباس تعمیر شد و در زمان نادر شاه افشار نیز تعمیراتی بر آرامگاه انجام گرفت.
بنیادیترین کار در زمان کریمخان زند بر روی آرامگاه انجام گرفت. ساختمان او به شیوه بناهای زمان زندیه، دارای تالاری با چهار ستون سنگی یک پارچه بود که از طرف شمال و جنوب گشاده و در دو طرف چپ و راست آن دو اتاق ساخته شده بود، به گونه ای که مقبره حافظ در شمال تالار قرار می گرفت و در جنوب آن باغی بزرگ نمایان بود. این چهارستون با ارتفاع 5 متر هنوز هم در وسط تالار مقابل پله ها با نقوش رنگ باخته اما زیبا خودنمایی میکنند.همچنین کریمخان دستور داد تا سنگی از جنس مرمر برای گور خواجه بتراشند و پس از آماده شدن سنگ دو غزل از غزلهای حافظ را که به خط زیبای نستعلیق بدست حاج آقاسی بیگ افشار آذربایجانی نوشته شده بود، بر روی آن کنده کاری کردند. این سنگ گور هنوز هم بر روی آرامگاه حافظ قرار دارد. ابعاد این سنگ 40 در 80 در 266 سانتی متر است.
در بالای این سنگ در میان ترنجی این جمله نوشته شده است : «انت الباقی و کل شی هالک»
در زیر آن غزلی زیبا از حافظ در 12 سطر با مطلع:
مژدهی وصل تو کو کز سر جان بر خیزم طایر قدسم و از دام جهان برخیزم
و دور آن نیز غزلی دیگر با مطلع نوشته شده است:
ای دل غلام شاه جهان باش و شاه باش پیوسته در حمایت لطف اله باش
همچنین در دو گوشه بالای سنگ، این دو مصرع نوشته شده است:
بر سر تربت ما چون گذری، همت خواه که زیارتگه رندان جهان خواهد بود
و در گوشهی پایینی سنگ دو مصرع زیر نوشته شده است:
چراغ اهل معنی خواجه حافظ بجو تاریخش از خاک مصلی
که خاک مصلی به حساب ابجد بیانگر تاریخ وفات حافظ است.
در سال 1314 خورشیدی به کوشش مرحوم علی اصغر حکمت شیرازی (وزیر فرهنگ وقت) وعلی ریاضی (رییس فرهنگ وقت) طرح نقشه آرامگاه حافظ، به شکل کنونی آن با طراحی و نظارت مهندس «آندره گدار» شرق شناس و ایران شناس بزرگ فرانسوی تهیه شد و به مرحله اجرا درآمد و در سال 1316 به اتمام رسید.
بنای آرامگاه آرامگاه حافظیه درمجموع 20.000 متر مربع پهنه دارد و دارای چهار در است. بنای آرامگاه به دو میان سرای شمالی و جنوبی تقسیم شده است که حد فاصل دو صحن با دو ردیف پلکان سنگی که به تالاری 56 متری میرسد، از یکدیگر جدا شده اند.
میان سرای (حیاط) جنوبی: این میان سرای نسبت به کف تالار 18 پله، نزدیک به 4 متر گودتر است.
میان سرای (حیاط) شمالی: میانسرای شمالی حافظیه به اندازه 60 در 50 متر است .در میان میانسرای، گور خواجه قرار دارد که با داشتن پنج پله، نزدیک به یک متر از کف میانسرای بلندتر است.سنگ مرمری که کریمخان زند بر روی مزار حافظ گذاشته، هنوز با زیبایی و به همان حال باقی است. بالای گور گنبدی است که به وسیله هشت ستون سنگی یکپارچه پنج متری و به شکل ستونهای کریمخان نگهداری میشود. سطح بیرونی گنبد به وسیله ورقهای مس ِترک ترکی، مانند کلاه قلندران و درویشان پوشیده شده و درون آن با کاشیهای رنگین معرق، تزیین شده است. دورتادور زیر سقف بیتهایی با خط ثلث روی کاشی نوشته شده است و غزلی زیبا از حافظ است با مطلع:
حجاب چهره جان میشود غبار تنم خوشا دمی که از این چهره پرده برفکنم
طراح آرامگاه: یکی از شرق شناسان بزرگی که همواره به تاریخ و تمدن و هنر ایران عشق میورزید، آندره گدار فرانسوی بود. او که فارغ التحصیل دانشکده هنرهای زیبای پاریس بود، به سال 1307 خورشیدی به دعوت دولت وقت و به منظور سامان دهی ادارهی کل باستان شناسی و نگهداری و مرمت بناهای تاریخی به ایران آمد.ساخت و تکمیل بنای حافظیه به شکل امروزی یکی از کارهای بسیار زیبا و ماندگار وی است که با الهام از معماری اصیل ایرانی و با تکیه بر ذوق و هنر استادکاران هنرمند با نظارت وی به اتمام رسید.
+ نوشته شده در سه شنبه ۲۰ مهر ۱۳۸۹ ساعت 6:22 توسط سهیل
|