مـــــهــرگـــــان شـــاد بـــاد
 دومين جشن بزرگ ملي - ديني ايرانيان مهرگان بود كه در روز 7 مهر، روزي كه نام روز و ماه يكي بود، جشن گرفته مي‌شد و مانند نوروز سه جنبه نجومي ( طبيعي )، تاريخي و ديني داشت.
از نظر نجومي، مهرگان چند روز پس از اعتدال پاييزي جشن گرفته مي‌شود ( اعتدال پاييزي اول مهر صورت مي‌گيرد ) و جشن برداشت محصولات كشاورزي است.
از نظر تاريخي در اين روز نيروي داد و راستي به سركردگي كاوه آهنگر بر ارتش دروغ و ستمگري آژي دهاك پيروز شد و فريدون به شاهي رسيد. مبارزه راستي و دروغ، داد و ستم در ايران ريشه ديني دارد و همه جشن‌هاي ملي هم به گونه اي اين مبارزه و پيروزي نهايي حق بر ناحق را نشان مي‌دهد. ولي در تاريخ مهرگان اين جنبه درخشندگي ويژه اي دارد.
ابوريحان بيروني در كتاب آثار الباقيه مي‌گويد:
در روز مهرگان فرشتگان به ياري كاوه آهنگر شتافتند و فريدون به تخت شاهي نشست و ضحاك را در كوه دماوند زنداني كرد و مردمان را از گزند او برهانيد.
از نظر دين در فرهنگ ايراني مهر يا ميترا به معني فروغ خورشيد و مهر و دوستي است. همچنين مهر نگهبان پيمان و هشدار دهنده به پيمان شكنان است.
جشن مهرگان همانند نوروز از فروغمندترين نمودهاي فرهنگ ايراني است. مهر يكي از خدايان پيش از زرتشت بود كه پس از زرتشت به فرشته آفريده اهورا مزدا درآمد. روشني و مهر، هميشه با روشنايي بي پايان خدايي يكي بوده‌اند
 به روايتي تاجگذاري اردشير بابكان، هم مقارن با جشن مهرگان بود. بدون دودلي پادشاهان هخامنشي، اشكاني و ساساني جشن مهرگان را بزرگ مي‌داشتند، در روزگار ما به مناسبت آغاز سال تحصيلي و گشايش آموزشگاه‌ها در آغاز مهر، جشن مهرگان جشن فرهنگي اعلام شده بود. همچنين مي‌توان آن را به عنوان جشن كشاورزان، جشن ملي نگاهداشت. زرتشتيان ايران هميشه اين جشن را با شكوه ويژه اي برگزار كرده و مي کند.
بني‌اميه با تعصب ضد ايراني در روز مهرگان، زرتشتيان را مجبور ميكردند هدايايي تقديم كنند و مقدار اين هدايا را جرجي زيدان در كتاب تمدن اسلامي، پنج تا ده ميليون درهم ذكر كرده است.
ابومسلم خراساني، برمكيان و دولت مردان آن زمان عباسيان، در گرفتن جشن مهرگان پافشاري داشتند

ملکا، جشن مهرگان آمد
جشن شاهان و خسروان آمد
خز به جاي ملحم و خرگاه
بدل باغ و بوستان آمد
مورد به جاي سوسن آمد باز
مي به جاي ارغوان آمد
تو جوانمرد و دولت تو جوان
مي به بخت تو نوجوان آمد

 (رودکي)