نرگس

حافظ از نرگس بارها وبارها برای تشبیه در اشعار خود استفاده کرده است.وجه شبه در تشبیه چشم به نرگس در چند چیز است.اول در مستی.همانگونه که گل نرگس عطر مست کننده ای دارد،چشم خمار یار هم با یک نظر،عاشق را مست خود میکند:

غلام نرگس مست تو تاجدارانند   خراب باده لعل تو هوشیارانند

دوم غرور (سرگرانی)نرگس ساقه ای راست وبی خم دارد اما گلش به سمتی دیگر متمایل است از این رو حافظ آن را سمبل غرور میداند:

چشمت از ناز به حافظ نکند میل آری   سرگرانی صفت نرگس رعنا باشد

سوم گستاخی(فتنه گری)گل نرگس کاملا شکفته است واز این رو به چشمی شبیه است که کاملا باز باشد(چنین چشمی را اصطلاحا دریده میگویند) که کنایه از گستاخی است:

شوخی نرگس نگر که پیش تو بشکفت   چشم دریده ادب نگاه ندارد

چهارم بیماری.حافظ رنگ زرد نرگس را علامت بیماری میداندکه البته مقصود از این بیماری،بیماری عشق است.عاشق در غم فراق یار زرد روی وتکیده میشود:

گشت بیمار که چون چشم تو گردد نرگس   شیوه او نشدش حاصل و بیمار بماند